vrijdag 7 maart 2014

Je ex vervangen. Een goed idee?

Stel: je relatie loopt op een breuk. De kans bestaat dat je een nieuwe relatie gaat zoeken om de oude te vervangen. Echter, één valkuil is dat het erg moeilijk zal zijn om die andere persoon zichzelf te laten zijn.

Je bent steeds alert en op zoek naar zaken die je herkent van je vorige relatie: een glimlach, een bepaalde oogkleur, mascara, parfum, kledingstijl, manier van bewegen en praten, ja, zelfs de woorden die je verwacht te horen. Zo zal je het liefst hebben dat ze je dezelfde koosnaampjes geeft als in je vorige relatie.
Dat gaat ook op voor persoonlijkheid. Je hebt enorm veel oog voor overeenkomsten in karakter en interesses. En wat gevaarlijker is, is dat je geneigd zal zijn wat niet overeen komt te willen veranderen. Hem of haar veranderen, en dus niet zichzelf laten zijn.

Dit is niet het opbouwen van een nieuwe relatie, waarbij het er op aan komt een nieuwe persoon te leren kennen. Een nieuwe persoon, met een nieuwe dynamiek tussen ons twee en dus letterlijk een nieuwe relatie. Nee, het is het vasthouden aan een oude relatie, een oude dynamiek.

Vasthouden is in feite nergens goed voor – behalve misschien het uitstellen van pijn en ongemak. 
Het staat nieuwe relaties in de weg doordat het de nieuwe persoon niet voldoende in zijn eigenheid erkent, maar het doet eveneens afbreuk aan je ex: een relatie is een complexe en intieme wisselwerking tussen (minstens) twee personen. Indien een relatie verandert, wil dit zeggen dat die personen verandert zijn. 

Als bijvoorbeeld een vrouw bij haar man weggaat, wil dit zeggen dat er iets in haar verandert is.
Dat kan iets extern zijn, zoals een job die niet meer te combineren valt, verhuizen, een ernstig ongeval… Maar vaker is het iets intern: een persoonlijke evolutie, verandering van het beeld dat ze van haar man heeft, verandering van wat ze verlangt in een relatie, of meer expliciet van haar man.
Wanneer die man zou vasthouden aan zijn oude relatie, erkent hij ook zijn ex niet meer in wie zij is: hij wil dat ze weer wordt zoals ze was, zodat de relatie weer wordt zoals die was. 

By all means, er is zeker nog een derde persoon waar je afbreuk aan doet. Aangezien een relatie een wisselwerking is, is het per definitie iets dat je altijd met twee doet. Met andere woorden, je hebt er zelf ook een aandeel in. Als een relatie verandert is, impliceert dat dat je zelf ook verandert bent. Vasthouden is dus ook jezelf loochenen.

Wat ik hier uiteenzet gaat over romantische relaties, en wie me kent weet natuurlijk ook waar ik me op inspireer, zeg maar: waar het vandaan komt.
Echter, ik denk niet dat het vasthouden door vervanging te zoeken alleen maar in romantische relaties voorkomt. Hetzelfde kan voorkomen wanneer we een broer kwijtraken, of onze moeder, maar evengoed onze beste vriend of zelfs huisdier.

donderdag 6 maart 2014

Mijn Prometheus

Enkele jaren geleden werkte ik rond de Prometheus-mythe en stelde deze in dienst van een existentialistische filosofie: de pijn en angst van het kunnen voorzien van onafwendbare rampen en vooral de dood. 
Specifieker was de reden hiervoor dat ik worstelde met het idee dat er kennis is die we maar beter niet kunnen hebben. Werkelijk de ignorance is bliss-idee. 

Vandaag besef ik dat, hoewel interessant, dit niet is wat me eigenlijk aantrekt in deze mythe: het is de extreme straf en haar onrechtvaardige karakter die me boeien. Prometheus komt naar voren als een integere titaan die staat, leeft en lijdt voor waar hij om geeft: de mens.

Bron
Het is niet zijn moed (hij weet namelijk reeds van tevoren wat hem te wachten staat) of integriteit die me zo aanspreken, maar het gegeven dat hij zo zwaar tot in de eeuwigheid gestraft wordt omdat hij staat voor wat belangrijk is voor hem. Prometheus wordt Mensenvriend genoemd. En daar wordt hij op afgerekend, op wie hij is.

Wat mijn fascinatie (en identificatie) nog sterker maakt, is dat hij gestraft wordt voor een goede daad. Prometheus wou die arme, zwakke mensen helpen met de gift van het goddelijke vuur – rede, licht, warmte, leven, techniek, cultuur, … Hij deed het uit mededogen, om de aanvankelijke onrechtvaardigheid in de schepping van Zeus ongedaan te maken. 

En dat is het laatste boeiende aspect van deze mythe: haar rebelse karakter. Niet zomaar rebels, maar rebels tegen een duidelijk onrechtvaardige heerser die zijn macht niet in het voordeel van zijn onderdanen uitoefent – integendeel!
Prometheus durft het aan om de rechtvaardigheid van Zeus' gezag in vraag te stellen en tegen diens wetten in te gaan door de mensen het goddelijke vuur te bezorgen, wetende wat zijn straf zal zijn. Hij doet het toch.

Dat is het onrechtvaardige: Prometheus doet het omwille wie hij is, om een goede daad te stellen die eerdere onrechtvaardigheid moet rechtzetten, en wordt hiervoor afschuwelijk gemarteld tot in de eeuwigheid.

Evident is deze mythe nog veel rijker en genuanceerder dan wat ik hier weergeef. Dit was slechts een poging de vinger te leggen op wat me altijd heeft aangetrokken tot deze bijzondere mythologische figuur.